BRUT | Antoine Dansaertstraat 92, 1000 Brussel
info@brut-web.be | +32 (0)2 450 99 00 |
Nederlands English
Inspiratie

Infrastructuur

Verbinden

van verschillende schalen

Grootschalige Infrastructuur is vaak dominant aanwezig in het Belgische (stads)landschap, het speelt een sleutelrol in de structurering van stedelijke en landelijke gebieden. Toch werden grote infrastructuurwerken in het verleden te vaak als losstaande bovenlokale technische projecten ontworpen zonder rekening te houden met het lappendeken van plaatselijke condities dat ze onachtzaam doorkruisen. Zeker in België, een dichtbevolkt land met één van dichtste snelwegnetwerken ter wereld, zijn de gevolgen hiervan heel tastbaar aanwezig. Steeds vaker wordt met nieuwe projecten getracht de landschappelijke inpassing, duurzaamheid en belevingswaarde van deze infrastructuren te verbeteren. Hoe kunnen we de bovenlokale schaal koppelen aan de lokale zodat deze plek een betekenis krijgt op beide niveaus? Hoe kan infrastructuur in verschillende richtingen verbinden in plaats van scheiden?

Het snelwegenlandschap is misschien wel het meest opvallende voorbeeld van zo’n technisch grootschalig netwerk dat het lokale landschap versnijdt en verbrokkelt. De snelwegen zorgen voor een goede verbinding op grote schaal maar voor versnippering op kleine schaal. Historische en functionele lokale verbindingen worden verbroken en dit kan een belangrijke impact hebben op het plaatselijke leven. Voor een betere integratie is een bredere geïntegreerde ontwerpaanpak nodig. Een snelweg is niet alleen een zaak van ingenieurs, maar ook van stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, historici, gebruikers, … Samen staan zij voor de uitdaging een meervoudige betekenis aan de ruimte te geven.

In Antwerpen werkten we aan een wedstrijd voor de herinrichting van de Turnhoutsepoortknoop, een infrastructuurbundel van spoor en snelweg die het dichtbevolkte Borgerhout Intramuros scheidt van het Rivierenhof en de groene vinger van de Schijnvallei. In de wedstrijd hebben we verschillende manieren onderzocht om deze relatie te herstellen. Dit doen we door de restruimtes tussen ring en spoor samen te voegen tot een nieuw buurtpark ‘Rivierenhof Intramuros’. Dit park kan uitgebreid worden met een aantal stukken overkapping over de ringinfrastructuur. Het huidige reliëf wordt versterkt en gebruikt om plekken af te bakenen in het park en toch een geborgen sfeer te creëren te midden van de verkeersinfrastructuur. Ook in het masterplan voor de herontwikkeling van de grenspost langs de E17 in Rekkem werken we met het idee van een intermediair landschap als tussenfiguur tussen het snelweglandschap en het lokale landschap.

Ook het uitgebreide spoorlandschap komt als opgave regelmatig terug bij nieuwe ontwikkelingsplannen. Net zoals de snelwegen vormen ze meestal scherpe barrières in de stads- en dorpsweefsels. Bijvoorbeeld in de opgaves voor de wedstrijden voor de masterplannen voor de centra van Heist-op-den-Berg en Zottegem. In beide gemeentes scheidt het spoor twee onderdelen van de kern. In beide gemeentes gebruiken we nieuwe publieke ruimte en gebouwen om de verbinding tussen beide kanten te herstellen en versterken.

Infrastructuur is niet alleen lijnvormig. Ook grote vlakken, zoals oude industriële complexen, kunnen een belangrijke impact hebben op het omliggende weefsel. De relatie tussen beide is vaak heel hard, direct en negatief. Bij herontwikkeling of herstructurering dient zich vaak een kans aan om dit te herbekijken en op zoek te gaan naar een betere integratie tussen beide waardoor nieuwe kansen en kwaliteiten ontstaan. De wedstrijd voor het droogdokkenpark in Antwerpen waar we samen met HNS landschapsarchitecten aan werkten is hier een voorbeeld van. Het terugtrekken van de Antwerpse haven naar het noorden geeft de stad de kans om in noordelijke richting uit te breiden. Ook het Droogdokkeneiland wordt deel van de stad en zal in verschillende fasen tot een grootstedelijke ruimte worden getransformeerd. Dit in combinatie met de ecologische waarde van de oevers heeft ons ontwerp laten evolueren tot een aaneenschakeling van verschillende publieke ruimtes gekoppeld met telkens een andere functie en beleving van het water. De UCO-site in Gent bestond vroeger uit een gigantische textielfabriek die koudweg naast een dichtbevolkte woonwijk was geplaatst. Met ons masterplan herontwikkelen we de fabriek tot een hedendaags bedrijvencentrum, maar tegelijkertijd versterken we de relatie met de buurt door een buurtpark rond het bedrijvencentrum als onderhandelende ruimte toe te voegen.

Afbeeldingen