BRUT | Antoine Dansaertstraat 92, 1000 Brussel
info@brut-web.be | +32 (0)2 450 99 00 |
Nederlands English
Inspiratie

Samen wonen

DE TUSSENSCHAAL

DE TYPOLOGIE VAN HET COLLECTIEVE

Tegen 2050 zal Vlaanderen naar schatting 1 miljoen meer mensen dan vandaag tellen. Dat zijn 7 miljoen mensen die allemaal betaalbaar en goed willen wonen op dezelfde beperkte ruimte in Vlaanderen. Dat realiseren, vraagt aanpassingen in hoe en waar we wonen. Samen met de toename van het aantal inwoners duiken verschillende maatschappelijke fenomenen tegelijkertijd op: vergroening (groei van gezinnen met kinderen), vergrijzing (+65-jarigen) en verzilvering (+85-jarigen), gezinsverdunning, toename van nieuw samengestelde gezinnen en buitenlandse migratie. De vraag die zich m.a.w. opdringt is hoe we tegemoet komen aan de noden van deze verschillende doelgroepen, nu en in de toekomst, en meer betaalbare woningen en bijkomende sociale woningen realiseren in aangename wijken die tegelijk zuiniger omspringen met ruimte en energie?

Missen we met de typische getrapte aanpak, een stedenbouwkundige aanzet en vervolgens een invulling op architectuurniveau, niet een aantal kansen op de tussenschaal, de collectieve schaal tussen het private en het publieke? Door woningen in een collectieve typologie te schakelen kunnen we misschien een aantal kwaliteiten van de grondgebonden woning combineren met de densiteit van het appartementsgebouw?

Het collectieve is de schaal van de kleinste sociale leefgemeenschap. Het is een clustering van wooneenheden binnen één entiteit. De wooneenheid wordt in directe relatie met een aantal andere woningen geplaatst. Het collectieve is voldoende groot om een gemeenschapsgevoel te creëren, maar niet te groot om dit gemeenschapsgevoel te verliezen. Vermenging (van woontypologieën en bewoners) op de collectieve schaal kan maar moet niet. Het kan ook een kwaliteit zijn om met gelijkgestemden een collectieve entiteit te vormen.

De schaal van het collectieve kan volgens ons aangegrepen worden om bouwprojecten op te starten waarbij, ook al gaat het om meergezinstypologieën, de eindgebruiker mee in het bouwproces is betrokken. Verschillende geïnteresseerde bouwers kunnen zich verzamelen binnen een bouwgroep om zo een gezamenlijk project uit te werken. Zo drukken ze de kosten en ontstaat er een gepersonaliseerde architectuur. Ook andere collectieve functies zoals bijvoorbeeld een atelier, kantoor of polyvalente zaal kunnen daardoor een plek krijgen binnen het programma.

Open ruimte kan een belangrijke rol spelen in een collectieve typologie. De wooneenheden kunnen georganiseerd worden rond een gemeenschappelijke open ruimte. Het is een open ruimte die toegeëigend kan worden door de bewoners. Het is een aanvulling op de private buitenruimte. Opnieuw kan dit een schaalvoordeel opleveren. In plaats van iedereen een eigen individuele tuin te geven, voorzien we één grote gemeenschappelijke tuin die voor iedereen toegankelijk is. Niet iedereen gebruikt zijn tuin op hetzelfde moment en op dezelfde manier. De collectieve open ruimte vangt deze uiteenlopende en veranderende wensen op.

De idee van de collectieve woonvorm als tussenschakel tussen het individuele gebouw en de stedenbouwkundige schaal laat ons toe de potenties voor collectieve infrastructuur zoals energieopwekking, waterzuivering, mobiliteits- en parkeeroplossingen… op de voorgrond te brengen. Is het niet logischer en effectiever om een aantal van deze technische voorzieningen collectief te voorzien in plaats van woning per woning? Voor bepaalde maatregelen zal dit zeker een schaalvoordeel opleveren, wat dan weer positieve financiële gevolgen zou kunnen hebben (hoger rendement, lagere installatiekost). Door deze technische maatregelen te integreren in een collectieve typologie kan bovendien ook de ruimtelijke impact geminimaliseerd worden.

BRUT heeft reeds aan heel wat projecten voor nieuwe woonontwikkelingen gewerkt. Telkens kwam deze collectieve tussenschaal in allerlei vormen opnieuw naar boven. Hiernaast zijn daarvan enkele beelden opgenomen.

Afbeeldingen